YouTubers en zelfregulering

Het Commissariaat voor de Media heeft in 2017 YouTubers gestimuleerd tot het maken van regels over reclame in hun video’s en heeft hen daarbij begeleid/ondersteund. Dat heeft geresulteerd in de zogenoemde ‘Social Code: YouTube’. Daarin hebben veel YouTubers uit de top 20 van meest succesvolle Nederlandse YouTubers, samen goed voor 54 miljoen views per maand, afgesproken dat zij transparant zijn over reclame. Onder meer door dit vooraf in de video te laten zien door een billboard of het te noemen in de video. Ook zetten zij voortaan helemaal onderaan de beschrijving van hun video de merken of diensten die in de video te zien zijn. De inzet voor dit onderwerp past in het toezichtthema ‘Het Nieuwe Kijken’.

Het Commissariaat voor de Media heeft in april 2017 de resultaten van een onderzoek uitgebracht naar reclame in YouTube-video’s. Uit dat onderzoek bleek dat veel merken te zien zijn in deze video’s. In de meeste gevallen is niet duidelijk of dat reclame is of niet. Dat was aanleiding voor een van de YouTubers om via een tweet contact op te nemen met het Commissariaat voor de Media. Vervolgens vonden allerlei gesprekken plaats, die door ons zijn gefaciliteerd. Daarbij hebben wij ook andere partijen betrokken, om de bewustwording over het belang van transparantie en draagvlak voor zelfregulering te vergroten. Onder meer de Stichting Reclame Code, Multi Channel Networks, belangenorganisaties, organisaties voor mediawijsheid, en uit de wetenschap (Universiteit van Amsterdam en Radboud Universiteit Nijmegen) zijn door ons bij elkaar gebracht.

Belangrijke stap

Met de code hebben de YouTubers een belangrijke stap in de goede richting gezet. Ze laten door deze vorm van zelfregulering zien dat zij hun verantwoordelijkheid willen nemen naar hun kijkers. Vooral voor minderjarigen is dat erg belangrijk. Het Commissariaat voor de Media ondersteunt de initiatiefnemers bij het monitoren van de werking van de Social Code: YouTube. Een eerste evaluatiemoment is gepland in het voorjaar van 2018.

Onderzoek

In opdracht van het Commissariaat voor de Media hebben Dr. Esther Rozendaal van de Radboud Universiteit en Dr. Eva van Reijmersdal van de Universiteit van Amsterdam een literatuuronderzoek gedaan naar de manier waarop transparantie over reclame kan worden vergroot. Uit het onderzoek blijkt onder andere dat in de meeste onderzoeken een vermelding van een betaalde samenwerking bij minderjarigen bleek te leiden tot een betere inschatting van het commerciële karakter van een video. Daarbij geldt dat hoe duidelijker en hoe langer de vermelding in beeld is, hoe beter de melding wordt begrepen. De uitkomsten van het onderzoek zijn door de YouTubers deels overgenomen in hun code. Bijvoorbeeld in de formuleringen die zij gebruiken.

Voorbereiding op de toekomst

Video’s van YouTubers vallen op dit moment nog niet onder het toezicht van het Commissariaat voor de Media. In de toekomst brengt de Europese richtlijn voor audiovisuele mediadiensten daar mogelijk verandering in Europese toezichthouders krijgen dan waarschijnlijk meer bevoegdheden om hun toezicht ook uit te breiden naar online platforms, zoals YouTube. YouTubers hebben de mogelijkheid aangegrepen om zich nu alvast daarop voor te bereiden en mede zelf vorm te geven aan hoe ze dat doen. Wij vinden dat ook belangrijk vanuit onze rol als bewaker van het gelijke speelveld, en ter bescherming van minderjarigen.

Tags bij deze pagina