Jan Buné over het transparant inrichten van bestuur en toezicht

Portret Jan Buné  

Wat was voor u een belangrijk onderwerp voor het Commissariaat in 2014?

"2014 was het jaar waarin de fusieomroepen AVROTROS, KRO-NCRV en BNN-VARA daadwerkelijk in de nieuwe opzet aan de slag gingen. We hebben er als Commissariaat nauw op toegezien dat zij, en ook de andere landelijke publieke omroepen, in het kader van de erkenningsaanvragen, een adequate opzet van de interne organisatie hebben ontwikkeld en die hebben onderbouwd door een gedegen beschrijving van de governance en interne beheersing van de omroeporganisatie op te stellen. Mede door het verschil in omvang en ontwikkeling van de beschrijvingen van de interne organisatie hebben wij bij enkele omroepen aangedrongen op versterking van de opzet en beschrijving van de interne controle procedures. Pas daarna konden wij op dit punt een positief erkenningsadvies aan Staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap verstrekken. Verder hebben wij als Commissariaat veel aandacht besteed aan de kwaliteit van de financiële verantwoording door en de interne governance bij de omroepen, in het bijzonder daar waar het gaat om rechtmatigheid en marktconformiteit bij neveninkomsten en de samenwerking met andere organisaties, binnen en buiten de mediasector. Voor publieke omroepen geldt dat hun continuïteit in belangrijke mate wordt bepaald door het vertrouwen van en de financiering door de samenleving. Voor het Commissariaat is dit uiteraard een extra reden om de publieke omroepen aan te spreken op de wijze waarop ze intern zijn georganiseerd. De publieke dimensie wordt steeds belangrijker en daarmee ook de normen en waarden van de interne cultuur van de omroepen."

Hoe houdt het Commissariaat daar toezicht op?

"Door te zorgen dat we de organisaties waarop we toezicht houden goed kennen. Door regelmatig met het bestuur en de interne toezichthouders te praten, informatie uit te wisselen, maar zeker ook door als Commissariaat het goede voorbeeld te geven, en dus zelf ook open en transparant te werken. Zeker omdat de publieke omroepen in belangrijke mate worden betaald uit publieke middelen is transparantie erg belangrijk."

Waar let u dan vooral op?

"Voldoen de interne ‘checks and balances’ in de interne governance en de aansturing van de organisatie? En zijn bestuur en intern toezicht goed gescheiden? En natuurlijk: hoe besteden de omroepen hun geld? Zijn hun uitgaven rechtmatig? Zijn ze in de periodieke verslaggeving transparant over die uitgaven? Daarom hameren we voortdurend op de kwaliteit van de financiële verslaggeving. Die moet boven elke twijfel verheven zijn, want het gaat hier om de besteding van belastinggeld. In het kader van ons toezicht op de interne governance van de omroepen hebben we in mei 2014 een governance congres georganiseerd in nauwe samenwerking met de Commissie Integriteit Publieke Omroep (CIPO) . Daar waren de raden van toezicht en de bestuurders van de landelijke omroepen aanwezig. In het najaar hebben we ze ook allemaal separaat  gesproken. Zo hebben we samen een belangrijke stap gezet richting een betere aansluiting tussen het interne en het externe toezicht. In 2015 actualiseren we de richtlijn Governance en Interne Beheersing, waarmee we de kwaliteit van de interne governance nog verder willen verbeteren. Wat we daarnaast zouden toejuichen is als de omroepen samen een platform voor interne toezichthouders zouden opzetten, gericht op het delen van kennis en ervaring bij vraagstukken op het vlak van governance, risk en compliance. De sector heeft ons inziens baat bij een actief platform van interne toezichthouders, zeker nu de toekomst van het bestel eerder complexer dan eenvoudiger wordt.”

Waarom is good governance zo belangrijk?

“Omdat publieke omroepen weliswaar private organisaties zijn - verenigingen of stichtingen - maar een groot publiek, maatschappelijk belang, hebben en vooral worden gefinancierd vanuit de publieke middelen. Ze zijn er niet alleen voor hun leden, maar ook voor de bijna zeventien miljoen kijkers. Zeker publieke omroepen hebben een belangrijke wettelijke taak en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Ze moeten informeren en verbinden; onafhankelijk, consequent en consistent. Ze moeten programma's maken die informeren, bijdragen aan educatie of raken aan onze culturele identiteit. Dat geeft publieke omroepen bijzondere rechten - bijvoorbeeld dat ze geen aanbestedingsplicht hebben bij de inkoop van programma's - maar zeker ook bijzondere plichten: zij moeten bijvoorbeeld extra alert zijn op ongewenste commerciële beïnvloeding. Dat is een flinke verantwoordelijkheid, waar ze goed mee moeten omgaan. En dat kan alleen als ze hun organisatie en het interne toezicht adequaat en transparant inrichten." Lees ook het interview met Madeleine de Cock Buning over verantwoording aan de maatschappij Lees ook het interview met Eric Eljon over het waarborgen van de kernwaarden