Publiek-private samenwerking

De veranderingen in de mediasector volgen elkaar in hoog tempo op en publieke media-instellingen hebben behoefte aan meer samenwerking met partijen binnen en buiten het publieke bestel door middel van publiek private samenwerking (PPS). Het Commissariaat bespreekt regelmatig de mogelijkheden die er zijn voor publiek private samenwerking met de publieke media-instellingen (én met adviseurs van samenwerkingspartijen). De afgelopen jaren hebben hierover diverse gesprekken plaatsgehad. Partijen willen graag vooraf weten wat wel en niet is toegestaan.

Het staat publieke media-instellingen vrij om bij het uitvoeren van hun taken samen te werken met private partijen. Omdat met publieke middelen wordt gewerkt moeten zij daarbij wel aan een aantal voorwaarden voldoen. Dit is noodzakelijk om bijvoorbeeld te voorkomen dat publieke media-instellingen zich dienstbaar maken aan derden of hun redactionele onafhankelijkheid door de samenwerking met een private partij verliezen.

Verlies van de onafhankelijkheid van de publieke media-instelling zou er toe kunnen leiden dat het media-aanbod van de publieke media-instelling niet meer onafhankelijk tot stand komt, maar op grond van commerciële motieven.

De in 2014 in de Mediawet opgenomen experimenteerregeling (over publiek-private samenwerking), die een verruiming van mogelijkheden tot samenwerking beoogt, biedt niet in alle gevallen een oplossing.

Het Commissariaat heeft daarom een aantal bijeenkomsten georganiseerd voor de sector om mogelijke knelpunten bij het aangaan van publiek-private samenwerkingen te inventariseren.

In augustus 2015 organiseerde het Commissariaat samen met het Ministerie van OCW een rondetafelgesprek over de ins en outs van publiek-private samenwerking. Hierbij waren verschillende publieke media-instellingen aanwezig die de afgelopen jaren een publiek-private samenwerking hebben gemeld. Zowel landelijke, regionale als lokale omroepen waren vertegenwoordigd.

In het laatste kwartaal van 2015 organiseerde het Commissariaat drie voorlichtingsbijeenkomsten over publiek-private samenwerking voor geïnteresseerde publieke omroepen, mediabedrijven en culturele instellingen. Doel van de bijeenkomsten was partijen meer duidelijkheid te bieden over het juridisch kader, waardoor zij hun praktijk daar beter op kunnen laten aansluiten.

Naar aanleiding van de bijeenkomsten onderzoekt het Commissariaat in 2016 waar (verdere) verruiming van regels over publiek-private samenwerking nodig en mogelijk is. In 2016 komt het Commissariaat met een nieuwe beleidsbrief over dit onderwerp. In deze beleidsbrief worden de uitkomsten van de bijeenkomsten betrokken.

Maatwerk toezicht livestream Utopia

In 2015 zijn de toezichtsafspraken met de zender SBS en producent Talpa over het realityprogramma Utopia verlengd. Eind 2014 maakte het Commissariaat al afspraken met deze partijen over eigen toezichtmaatregelen op Utopia omdat de makers in de livestreams van het programma een verhoogd risico op overtreding van de Mediawet zagen. Door het Commissariaat is in 2015 vastgesteld dat SBS en Talpa transparant zijn over de toepassing van deze afspraken en dat de afspraken nog steeds het bewustzijn verhogen bij alle medewerkers die verbonden zijn aan Utopia. Daarom is ingestemd met de verlenging.

Afspraken over eigen toezichtmaatregelen Utopia

Toen de zender SBS en producent Talpa van start gingen met hun realityshow Utopia, zagen zij een mogelijk probleem met de vier livestreams, waarop 24 uur per dag het leven in Utopia kan worden gevolgd. Omdat de deelnemers zelf hun geld moeten verdienen, kon niet worden uitgesloten dat één van hen op camera iets zou doen wat volgens de Mediawet niet is toegestaan. In de gemonteerde tv-uitzending kan SBS daar rekening mee houden, maar met de livestreams is dat lastiger. SBS onderkende dat dit een verhoogd risico op overtreding van de Mediawet betekent en zocht daarom contact met het Commissariaat.

Een oplossing werd gevonden met de afspraak dat de regisseurs, die 24 uur per dag aanwezig zijn, over de livestreams waken. Als onverhoopt zaken in beeld komen die strijdig zijn met de Mediawet, dan grijpt de regisseur zelf in. Deze interventies – en alle twijfelgevallen – worden vastgelegd in rapportages aan het Commissariaat, waarover periodiek wordt overlegd. Zo kan het Commissariaat de manier van werken steekproefsgewijs controleren.

Utopia kende oorspronkelijk een looptijd van één jaar met als afsluiter een grote finale eind 2014. SBS en Talpa hebben besloten om het project te verlengen tot en met 2016.

MAX/Heel Holland bakt

Het Commissariaat heeft Omroep MAX voor overtreding van het dienstbaarheidsverbod een boete van 162.000 euro opgelegd. Omroep MAX heeft zich bij het aangaan van de overeenkomst op grond waarvan het Heel Holland Bakt kon uitzenden, niet gehouden aan de regels in de Mediawet die waarborgen dat derden door het doen of nalaten van met publiek geld gefinancierde publieke omroepen niet een meer dan normale winst of ander concurrentievoordeel behalen.

BBC Worldwide is eigenaar van het succesvolle format The Great British Bake Off. Omroep MAX heeft met BBC Worldwide een licentieovereenkomst gesloten op grond waarvan hij de Nederlandse versie van dit populaire programma mag uitzenden: Heel Holland Bakt.

Bij aanvang van het tweede seizoen van Heel Holland Bakt hebben Ahold-dochters Albert Heijn en Bol.com een grootschalige en exclusieve Heel Holland Bakt productlijn op de markt gebracht.

Het Commissariaat constateerde dat MAX Ahold de gelegenheid heeft geboden de productlijn af te kunnen stemmen op het programma Heel Holland Bakt. Omroep MAX had namelijk nagelaten om in zijn overeenkomst met BBC Worldwide beperkende voorwaarden over merchandise rond het programma op te nemen. Ook had MAX zich verplicht om het programma uit te zenden en de uitzenddata aan BBC Worldwide door te geven. Door geen goede afspraken met de BBC te maken over mogelijke merchandising rond Heel Holland Bankt heeft Omroep MAX zich dienstbaar gemaakt aan de commerciële belangen van Ahold. Omroep MAX heeft bezwaar gemaakt tegen de boete. In februari 2016 heeft het Commissariaat, na verkregen advies van een externe adviescommissie, het bezwaar van Omroep MAX tegen dit besluit afgewezen.