Eric Eljon over het waarborgen van de kernwaarden

Portret Eric Eljon

 

Is er in 2014 veel veranderd in het Nederlandse medialandschap?

“Zeker, het is nu eenmaal een sector die steeds in beweging is. Belangrijke veranderingen waren de fusies tussen AVRO en TROS, VARA en BNN, NCRV en KRO. Daarnaast liep begin 2014 de erkenningsprocedure voor de landelijke publieke omroepen, in samenhang met de ledentellingen.

En er staan ons nog enorme veranderingen te wachten. Voor een deel is dat het gevolg van de wijze waarop het mediagebruik zich ontwikkelt, door digitalisering, convergentie en internationalisering. Of, om het wat eenvoudiger te zeggen: mijn kinderen kijken nog maar zelden televisie zoals we dat altijd gewend waren. Ze zoeken de programma’s die ze willen zien gewoon op internet, of die nu op binnen- of buitenlandse sites te vinden zijn, en ze kijken ernaar op een door hen zelf gekozen moment.”

Hoe bereidt het Commissariaat zich voor op de veranderingen in het omroepbestel? 

“De veranderingen die staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap wil doorvoeren, hebben ook grote gevolgen voor het toezicht op de media. Het begint ermee dat we precies begrijpen welke gevolgen de stelselwijziging in de praktijk zal hebben. Daarom hebben we veel gesprekken gevoerd met veel omroepinstellingen en daar gaan we de komende tijd ook zeker mee door.

Voorop staat dat de politiek bepaalt HOE het omroepbestel wordt ingericht en dat die keuzes niet aan ons zijn. Maar als toezichthouder hebben we er wel voor te zorgen dat ook straks, als de verhoudingen tussen de verschillende spelers binnen de publieke omroep wijzigen en als ook anderen direct toegang krijgen, de onafhankelijkheid, toegankelijkheid en pluriformiteit gewaarborgd blijven.”

Is dat volgens u de belangrijkste taak van het Commissariaat?

“Dat is zeker een belangrijke taak. Maar er is natuurlijk meer, zoals het belang van een gelijk speelveld en de noodzaak van transparantie. Ik voeg daar nog graag de bescherming van minderjarigen aan toe. Dat is voor ons een belangrijke kernwaarde. Het Nederlandse systeem van gedeelde verantwoordelijk en toezicht op afstand werkt goed. Onze Kijkwijzer wordt Europees zelfs gezien als een ‘best practice’, een aanpak die ook in andere landen goed zou kunnen werken. Al blijven er natuurlijk verschillen: in Engeland heeft men bijvoorbeeld meer moeite met bloot dan met geweld, in Nederland is dat net andersom.

Over het doel is iedereen het eens: we willen niet dat kinderen op YouTube ‘angorakonijn’ intikken en dan worden geconfronteerd met een vreselijk filmpje over de martelpraktijken in fokkerijen. Uploaders zouden zelf op YouTube kunnen aangeven wat de impact van hun filmpje is, maar dat kan natuurlijk alleen als de hele sector meewerkt. En dat is niet ondenkbaar, omdat media-instellingen er alle belang bij hebben dat ze aansluiting zoeken bij de normen van de gebruiker. We zien bijvoorbeeld dat een partij als Netflix er zelf voor kiest zich te houden aan onze maatschappelijke standaard.”

Heeft het Commissariaat in 2014 nog nieuwe taken gekregen?

“Een voorbeeld daarvan is de bekostiging van de regionale omroepen. Die loopt nu via het Commissariaat. Zeker met alle komende veranderingen bij de regionale omroepen is het belangrijk dat we ons verdiepen in wat er op regionaal niveau allemaal speelt. Want ook bij het toezicht op de regionale omroepen gaat het om de rechtmatige besteding van publiek geld.

Daarnaast doen we nu jaarlijks onderzoek naar de consumententevredenheid over de samenstelling van de televisiepakketten van kabel- en telecommaatschappijen. De programmaraden zijn immers afgeschaft; de distributeurs bepalen nu welke zenders er in hun basispakket zitten. Wij controleren of die pakketten wel divers genoeg zijn. Dat doen we als onderdeel van onze jaarlijkse Mediamonitor. Voor het Commissariaat is het vanuit het oogpunt van pluriformiteit van belang dat een breed zenderaanbod gewaarborgd is. Zodat de kijker altijd een ruime keuze heeft aan informatieve, educatieve, culturele en amuserende programma’s. Nu van de distributeurs wordt verwacht dat ze daar zelf de verantwoordelijkheid voor nemen, is het natuurlijk wel belangrijk dat wordt bewaakt dat dit in de praktijk goed uitpakt. Aan ons deze belangrijke taak.

Uit het onderzoek van afgelopen jaar bleek overigens dat de Nederlandse bevolking behoorlijk tevreden is over de pakketten: het tv-abonnement krijgt gemiddeld een 7,5.”

Lees ook het interview met Madeleine de Cock Buning over verantwoording aan de maatschappij

Lees ook het interview met Jan Buné over het transparant inrichten van bestuur en toezicht